Fosilleri Kim İnceler?
Hayat, bir gün dondurulmuş, taşlaşmış ve unutulmuş olacak her şey gibi, geçmişin kuytularına gömülür. Peki ama bu fosilleri kim inceler?
—
Hadi, Biraz Gerçekten Söyleyeyim: Kim İnceler?
Fosiller, zamanın yavaşça taşlaşmış tanıkları. Ama bir sorum var: kim, nasıl ve neden bu taşlaşmış canlıları inceler? Çünkü ben, bir İzmirli genç olarak, bu soruyu gerçekten sorgulamak zorunda kaldım. Hani böyle sabah kahvemi içerken, birden aklıma takıldı da. Neden fosillerin bu kadar önemli olduğunu anlayamıyorum? Milyonlarca yıl öncesinde yaşamış bir yaratığın kemikleri, kimseye fayda sağlamak yerine sadece öğretici bir bilgi mi veriyor? Bu konuda kesinlikle daha fazla kafa yorulmalı.
Bir gün düşünüyordum; acaba ben de fosil olabilir miyim? Her geçen yıl biraz daha taşlaşıyor gibiyim. Sonuçta işin sonunda herkes bir fosile dönüşmeyecek mi? Yani, şunu düşün: Bir gün bir bilim insanı benim cebimdeki eski bir telefonun fosilini bulup “Vay, bu bir dönemin simgesi!” diye incelemeyecek mi? Düşünmesi bile eğlenceli değil mi?
Ama gelin, biraz daha ciddi olalım. Fosilleri kim inceler? Kısacası, paleontologlar! Ah, evet, “Fosil bilimcileri” ya da bildiğimiz adıyla “taş adamlar”! Bu isimle sanki bir yerlerde “Fosil Bilimci” yazan bir plaka asılı, insanın “Günlük görevim, taşlaşmış canlıları incelemek” diye bir iş günü geçirdiği bir dünya var gibi. Gerçekten bir tanesini tanıdım mı? Evet, ama sonrasında arkadaşım bana “Fosil değil, deli bu!” dedi. Yani, komik ama bir o kadar da ilginç. Çünkü gerçekte, bir fosil bilimci olmak, sabır ve detaylara takıntı yapmayı gerektiriyor.
Paleontolog Kimdir?
Şimdi biraz ciddileşelim (tabii, benim “ciddi”m de o kadar ciddidir ya). Paleontologlar, fosilleri inceleyip eski dünya hakkında bilgi edinmeye çalışan bilim insanlarıdır. Bu insanlar, şu an yaşamıyor olsa da geçmişin hayatını anlamamıza yardımcı oluyorlar. O zaman şu soruyu soralım: Paleontologlar nasıl oluyor da bu kadar taşlaşmış şeyleri bulup, bir nevi eski dünyayı okuyorlar?
Beni biraz daha yakından tanıyorsanız, bana bu konuda hep “Bence sen de bir paleontolog olmalısın” dediler. Sanki biri bana “Sen de bir gün taşlaşmış şeyleri inceleyebilirsin” demiş gibi hissettim. İşin aslı, “Fosiller” konusuna o kadar takılmam, bana aslında biraz da kendimi anlatıyor gibi geldi. Yani, içinde yaşadığımız şu dijital çağda biz de her şeyin “milyonlarca yıl” sonra fosil olacak gibi yaşıyoruz. Herkes telefonuna bakıyor, dijital dünyada yaşıyor, sonra bir gün o bilgiler kayboluyor.
—
Yalnız Değilsiniz, Biraz da Eğlenceli Olanlara Geçelim
Bir arkadaşımın doğum gününde, ne olduysa oldu, herkes birbirine yaşadıkları en komik anıyı anlatmaya başladı. Tabii ben de başlamak zorunda kaldım. Ama o an çok ilginç bir şey fark ettim. İnsanlar ne kadar eski olursa, o kadar eğlenceli oluyorlarmış! Arkadaşım, tam da o sırada “Bak, ben de bir zamanlar fosildim!” dedi. “Nasıl yani?” diye sordum, o da gülerek, “Yani o kadar eskidim ki, hala kafayı çekiyorum, ama hâlâ herkesin ilgisini çekiyorum.” Tam o anda, beynimde bir ampul yandı ve kendime dedim: “Evet, tam da böyle bir şey bu!”
Aslında, bazen insan, ya da bir canlı, yıllar sonra fosil olarak bile olsa değerini buluyor. Çünkü zaman geçtikçe, bir şekilde değer kazanıyor. Düşünsenize, şu an bir kavanozda bir fosil buldunuz. Bilim insanları ona bakıp “Bu tür şu dönemde yaşamıştı” diyor. O dönem neydi? Bu insan, bu yaratık ne yaşadı? Hiçbir şey bilmeden bu taşları incelemek ve geçmişe dair yeni bir şeyler keşfetmek, insana gerçek anlamda heyecan veriyor. Fosil gerçekten “unutulmuş ama hala önemli” bir şey. Ve biz, işte bu yüzden bu kadar fazla anlam yüklüyoruz.
—
“Fosil Bilimci” Olmanın Gücü
Bir insanın fosil bilimi ile uğraşması gerektiğini düşündüğümde, iki şey geliyor aklıma: ya çok dikkatli ve sabırlı olmak zorundasın ya da yalnızca “geçmişin içinde kaybolmuş” biri olman gerekiyor. Bunu da nereden anlıyorum? Çünkü son zamanlarda kendi içimde bazen “Beni bir fosil gibi incelemeliler!” diyorum. Kafamın içinde o kadar çok düşünce var ki, sanki her geçen gün biraz daha taşlaşıyor gibiyim.
Arkadaşım Hüseyin’le geçen hafta bir kafede oturduk. Ben ona dedim: “Bak, Hüseyin, sen hiç fosil olmak ister misin?” O da cevapladı: “Vallahi ben sadece şu an çayımdan fosil çıkarsa daha mutlu olurum.” O kadar eğlenceliydi ki, gerçekten günümüz insanlarının o kadar çok fosil yaşantıları var ki, hepimizin geçmişi birer fosil haline gelmiş durumda. Yani, birinin bir gün yaşadığı hayatı kazıyarak bulması, benim için biraz da insanlık tarihine dönüşmüş gibi. Her bir anı, her bir eski fotoğraf, bir şekilde geleceğin fosilinden bir parça.
—
Sonuç Olarak: Fosil Olmak Çok “Şey” Bir Şey
Fosilleri kim inceler? Belki de hepimiz. Çünkü hepimiz, bir şekilde kendi fosilimiz olacağız. Kimse, zamanın geçici olduğunu, her şeyin bir gün unutulacağını ya da taşlaşacağını düşünmüyor, ama bu yolda biz de birer eski kalıntıya dönüşeceğiz. Hepimizin bir noktada fosil olacağına şüphe yok. Yani bir gün, her birimizin geçmişteki bir anısı ya da yaptığı bir şey, fosil olabilir.
Bir yandan da bu işin komik tarafı şu: Gelecekte bir çocuk, bir gün sene 2050 olunca, eski bir telefon gördüğünde ona bakıp “Aha, bu nostaljik bir şey” diyebilir. O zaman, herkes kendi hayatının fosilini keşfetmiş olacak.
Kim bilir, belki bir gün ben de kendi “İzmirli genç” fosilimi bulurum ve eski bir cep telefonunu inceleyen bir bilim insanı olarak anılırım. Taşlaşan her şeyin, bir şekilde gelecekteki hayatımıza yön vereceği kesin. Şimdi, bir bakış açısına göre, ben de bir fosilim. Ama değil mi, fosil olduğumda bile gülebilirim. Çünkü içimdeki o esprili ruh hala canlı.
—
Evet, aslında fosilleri kim inceler sorusunun yanıtı çok basit: Hepimiz! Geçmiş, geleceğin fosilini oluşturuyor. Hem geçmişi hem de geleceği kazıyıp keşfedecek olan insanlar bizleriz. O yüzden her birimiz, bir noktada fosil biliminin bir parçası olacağız.
Şimdi, hepimizden birer fosil çıkar mı bilinmez, ama bir gün birisi seni ya da beni kazıyıp “Vay be, ne de eğlenceliydi!” diyecek.